Hiểu đúng về hướng nắng là bước đầu tiên để có một thiết kế nhà ở thông minh.
- Hướng nắng: Là hướng mà ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào công trình trong ngày và theo mùa.
- Hướng gió: Là hướng luồng không khí di chuyển chủ đạo trong khu vực, thường thay đổi theo mùa (ví dụ: gió mùa Đông Bắc, gió mùa Tây Nam).
Quan trọng: Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hướng nắng và hướng gió, hoặc chỉ quan tâm đến phong thủy mà bỏ qua yếu tố vật lý. Tuy nhiên, trong thiết kế kiến trúc, việc phân tích cả hướng nắng và hướng gió là cực kỳ quan trọng để tạo ra một không gian sống tiện nghi và mát mẻ.
ToAM nghiên cứu Hướng Nắng trong thiết kế nhà ở Hội An để làm gì?
Hướng nắng trực tiếp tác động đến sức khỏe ra sao?
- Ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ và độ ẩm trong nhà: Ánh nắng trực tiếp mang theo nhiệt lượng lớn, đặc biệt vào buổi chiều, khiến không gian bên trong trở nên nóng bức, khó chịu. Độ ẩm cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ và thông gió kém.
- Tác động đến sức khỏe và tâm trạng: Một ngôi nhà quá nóng, bí bách sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, gây cảm giác mệt mỏi, khó chịu, thậm chí là căng thẳng cho các thành viên. Ngược lại, ánh nắng tự nhiên vừa đủ sẽ mang lại nguồn năng lượng tích cực.
- Chi phí năng lượng (điện điều hòa, quạt): Khi nhà bị nắng chiếu trực tiếp, bạn sẽ phải sử dụng điều hòa, quạt nhiều hơn, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng vọt, gây lãng phí và không thân thiện với môi trường.
- Độ bền của vật liệu và nội thất: Nắng gắt trực tiếp trong thời gian dài có thể làm bạc màu sơn, cong vênh gỗ, hư hại nội thất, giảm tuổi thọ của vật liệu xây dựng và đồ đạc trong nhà.
Hướng nắng chính ở Hội An, và các tác động
Để phân tích hướng nắng chính ở Hội An, cần hiểu cả quy luật mặt trời chung và đặc điểm địa lý riêng của khu vực ven biển miền Trung.
Quy luật nắng chung (áp dụng cho Việt Nam), buổi sáng nắng Đông (Đông Bắc → Đông Nam), buổi chiều nắng Tây (Tây Bắc → Tây Nam). Ở vĩ độ Việt Nam (~15–23° Bắc), mặt trời mùa hè lên cao lệch về phía Bắc, mùa đông thấp, lệch về phía Nam.
Hội An nằm gần Biển Đông, thuộc miền Trung, khí hậu nhiệt đới gió mùa, ít bị chắn bởi núi cao phía Đông → nhận nắng trực tiếp từ biển. Vì vậy, hướng nắng ở đây có vài đặc trưng đáng chú ý:
- Buổi sáng (6h–10h) nắng từ Đông – Đông Nam: ánh sáng đẹp, dịu, phản xạ từ mặt nước (sông, biển). Đây là hướng rất có lợi cho nhà ở, homestay
- Buổi trưa (10h–14h), nắng gần như chiếu từ trên cao. Mùa hè rất gắt, nhiệt lượng lớn, mái và sân thượng chịu nhiệt mạnh
- Buổi chiều (14h–18h), nắng từ Tây – Tây Nam rất nóng và gay gắt, đặc biệt từ tháng 4–8. Đây là hướng nắng xấu nhất ở Hội An
Giải pháp bố trí công năng linh hoạt theo hướng
- Ưu tiên các phòng chính ra hướng mát: Phòng khách, phòng ngủ chính, phòng ăn – những không gian sinh hoạt thường xuyên được bố trí ở các hướng Nam, Đông Nam để đón gió mát và ánh sáng dịu nhẹ.
- “Hy sinh” các phòng phụ cho hướng nắng gắt: Các khu vực ít sử dụng như nhà kho, nhà vệ sinh, khu vực cầu thang, thang máy, hoặc tường đặc sẽ được bố trí ở hướng Tây, Tây Bắc để làm lớp đệm chống nóng cho các không gian bên trong.
Giải pháp kiến trúc chống nóng thông minh
- Hệ lam che nắng đa dạng: Sử dụng lam bê tông, lam gỗ hoặc lam sắt tại các mặt tiền hướng nắng gắt để cản bớt ánh nắng trực tiếp mà vẫn đảm bảo thông gió và thẩm mỹ.
- Mái hiên, ban công, ô văng sâu: Thiết kế các yếu tố này với độ vươn hợp lý sẽ tạo bóng đổ, che chắn nắng trực tiếp cho cửa sổ và tường.
- Tường 2 lớp và vật liệu cách nhiệt: Sử dụng tường gạch 2 lớp có khoảng không giữa hoặc kết hợp vật liệu cách nhiệt (như xốp XPS, tấm panel cách nhiệt) giúp giảm truyền nhiệt qua tường vào bên trong.
- Giếng trời và thông tầng hiệu quả: Tạo các khoảng thông tầng, giếng trời hoặc các lỗ thông hơi trên mái để tạo hiệu ứng đối lưu không khí, giúp khí nóng thoát ra ngoài, hút khí mát vào nhà.
Giải pháp từ cảnh quan và cây xanh
- Trồng cây xanh lớn: Bố trí các loại cây xanh tán rộng ở các hướng Tây, Tây Bắc để tạo bóng mát tự nhiên, giảm nhiệt độ bề mặt tường.
- Thiết kế hồ nước, sân vườn: Các yếu tố mặt nước không chỉ tăng tính thẩm mỹ mà còn giúp điều hòa nhiệt độ, tạo ra luồng gió mát tự nhiên cho ngôi nhà.
Giải pháp vật liệu phù hợp
- Kính Low-E, kính cản nhiệt: Loại kính đặc biệt này có khả năng giảm hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời mà vẫn đảm bảo độ sáng.
- Sơn chống nóng, vật liệu ốp ngoại thất: Sử dụng các loại sơn chuyên dụng hoặc vật liệu ốp có khả năng phản xạ nhiệt, giảm bức xạ nhiệt vào nhà.
- Vật liệu tự nhiên: Gạch mộc, đá, gỗ tự nhiên có khả năng tản nhiệt và tạo cảm giác mát mẻ.
Giải pháp thông gió tự nhiên và nhân tạo
- Thiết kế cửa đối xứng: Bố trí cửa đi, cửa sổ ở các vị trí đối xứng để tạo luồng gió xuyên phòng, giúp không khí lưu thông tốt.
- Sử dụng quạt thông gió, quạt trần: Bổ trợ cho thông gió tự nhiên, đặc biệt ở các khu vực kín.
Khi nền nhiệt chung ngày càng tăng lên, thay vì để hướng nắng trở thành nỗi lo khi xây nhà, hãy để đội ngũ ToAM giúp bạn thiết kế nhà đẹp, mát mẻ, đón gió, đón nắng một cách thông minh nhất.
